X
ئ|
شاناز هیرانی

میدیا و تاکی کورد

شاناز هیرانی

 

ئێمه‌ لە کورستاندا تا ئێستا خاوه‌نى كولتوورێكى رۆشنبيرى ميديايى نين، چونكه‌ ميديا له‌ئيستادا خه‌ريكه‌ له‌ مه‌عريفه‌ داده‌بڕێت و كۆمه‌ڵگه‌ش به‌ره‌و پشێوی ده‌بات. چونکە لە ناواخندا هەڵگری هیچ پەیامێکی مەعریفی نین و لەسەر تێکدانی عەقڵیەت و یاریکردن بە هەست و نەستی مرۆڤەکان کار دەکەن زیاتر لەوەی ببنە سەرچاوەی بەخشینی زانیاری ڕاستەقینە، یان کۆمەڵگە بە شێوەیەکی سەردەمیانە تر ئاڕاستە بکەن. زۆری و بۆری کەناڵ و ڕۆژنامە و ماڵپەڕو سایت، سەریان لە خوێنەر شێواندوە، هەر هەواڵێک یان ڕوداوێک بەجۆرێک دادەتاشن، کە لەگەڵ ریتمی سیاسی هێزێک یان مەرامێکی کەسێ یەک دەگرێتەوە، بۆیە پێويسته‌ له‌م قۆناغه‌دا میدیا شلگێرانە كار بكات بۆ  بيناكردنى ديدى ره‌خنه‌گرانه‌ و به‌رزركردنه‌وه‌ى ئاستى مه‌عريفى و رۆشنبيرى تاك و كۆمه‌ڵ بۆ ئه‌وه‌ى تاكى به‌رهه‌مهێنه‌ر به‌ شێوه‌يه‌كى ته‌ندروستانه‌تر مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ميديا و ته‌كنه‌لۆژياى سه‌رده‌م بكات. نه‌ك بيكاته‌ مينبه‌رێك بۆ خۆ خاڵى كردنه‌وه‌ له‌هه‌مبه‌ر هه‌ر دۆخێكدا خۆى پێيدا تێپه‌ڕ ده‌بێت..

ئاست خراپى ميديا له‌كوردستان گەیشتۆتە ئاستێک، کەئاماژەیەکی خراپ ده‌خاته‌ ڕوو.  بۆيه‌ ده‌بێت به‌ شێوه‌يه‌كى گشتى به‌ چڕى كار بكرێت بۆ گەشه‌پێدان و نوێکردنەوەی ئەم پایە گرنگەو گونجاندنی لەگەڵ قۆناغ و سەردەمی نوێی میدیایی. ‌ له‌ئێستادا ئه‌ركى میدیا له‌وه‌ ده‌بينرێته‌وه‌، كه‌ چۆن فۆڕمێكی نوێ هه‌م له‌بواری هزریی هه‌م له‌بواری رێكخراوه‌یی هه‌م له‌ بواری شێوازی مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ده‌ورووبه‌ره‌كه‌تدا دابڕێژیته‌وه‌ و بيخاته‌ خزمه‌تى كۆمه‌ڵانى خه‌ڵك. هه‌روه‌ها ببێته‌ پردێك بۆ گه‌ياندنى شێواز و مامه‌ڵه و هه‌ڵس وكه‌وت‌ و سياسه‌ت و حوكمڕانيش به‌شێوه‌يه‌كى گشتى.

بێگومان هه‌ندێك جار میدیا ئه‌ركێكی دوو سه‌ره‌ی هه‌یه‌ و رۆڵێكی دوو سه‌ره‌ش‌ ده‌بینێت و میدیاكار له‌ ره‌وشی سیاسیی ده‌كات و هه‌ندێكجاریش ره‌وشی سیاسی كار له‌میدیا ده‌كات و ئاراسته‌ی ده‌كات به‌و ئاراسته‌یه‌ی كه‌ ره‌وشه‌ سیاسییه‌كه‌ ده‌یخوازێت يان به‌ پێى قۆناغه‌كه‌ گۆڕانێكى بنه‌ڕه‌تى به‌سه‌ردا ده‌هێنێت. به‌ڵام له‌هه‌ر هه‌لومه‌رجێكی سیاسیی یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی یان هه‌ر ره‌وشێكی ئاڵۆز و نا دياردا، پێویسته‌ میدیا وه‌ك ئه‌ركه‌ پیشه‌ییه‌كه‌ی خۆی راستگۆیانه‌ و واقیعبینانه‌ مامه‌ڵه‌ بكات له‌گه‌ڵ هه‌ر سه‌رده‌مێك و هه‌ر قۆناغێكدا، كه‌ ئێستا به‌ ده‌گمه‌ن ئه‌وه‌ به‌دی ده‌كرێت و نابێت ئه‌و بێ كۆنترۆڵییه‌ و بێ سه‌روبه‌رييه‌ى كه‌ ئه‌مڕۆ میدیا به‌گشتى تێدا ده‌ژی بگشتێنرێت.

سه‌باره‌ت به‌ ميدياى سێبه‌ريش، من پێم وايه‌ دەمێکە میدیای سێبەر لەکوردستان بووەتە مۆدێل، حیزب یان کەسەکان کار بەم جۆرە میدیایە دەکەن و بووەتە باخچەی پشتەوەی زۆربەی حیزب و شه‌خسه‌كان. ئەمەش ئەو واقیعە خوڵقاندوویەتی کە زۆرجار میدیای سێبەر زووتر دەتوانێت خێراتر هەواڵ و زانیاری بداتە وەرگرو زۆرتریش کاریگەری لەسەر وەرگر دابنێت، هەرچەندە سەرچاوەی زانیارییەکەی بشارێتەوە یان دیاریش نەبێت.

بەداخەوە تا ئێستا تاکی کورد نەیتوانیوە مامەڵەیەکی تەندروست لەگەڵ ئەو تەوژمەی پێشکەوتندا بکات. زۆرەی جار دەبینین لە جیاتی خۆشی و ئاسودەیی ببەخشێت، نەهامەتی و ماڵوێرانی دروست دەکات. زۆربەی کێشەکانی ئەمڕۆی خێزانەکان بەهۆی مۆبایل و ئەنتەرنێت و ئامڕارەکانی تری پەیوەندیە. ئەم پێشکەوتنە بێ متمانەیی دروست کردوەو بۆتە مایەی لەیەک ترازان و لەبەریەک هەڵوەشاندنەوەی خێزانەکان. کەناڵە تەلەفزیۆنیەکانیش بە هەمان شێوە، نەبونی سانسۆر لەسەر جۆرو شێوازی بەرنامەو پرۆگرامەکانیان، هەموو جۆرە نەریتێکی نامۆ دەخەنە ماڵ و مێشکی گەنجەکان. کە زۆربەی جار بەهۆی لاسایی کردنەوە گەورەترین کارەسات خولقاوە. زۆربەی هێشتا لەوە تێنەگەیشتون کە کۆمەڵگەی ئێمە بەستەیە بە کۆمەڵێک داب و نەریت و ناتوانراوە دەربازی قۆناغێکی تر ببێت و تێیان پەڕێنێت، کەچی لەناو سۆشیال میدیادا بە گشتی بازدانێک کراوە، کە بە هیچ شێوەیەک لە ڕوی کۆمەڵایەتی و کلتوری و فەرهەنگی و نەریتەوە جارێ هەنگاوێکیشی بۆگۆڕانکاری نەناوە. هەر ئەوەشە وایکردوە لەبری سود وەرگرتن، ئازارو مەینەتی و کارەساتی جەرگبڕ ڕوو دەدات...

هەواڵی زیاتر

هەواڵی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست 11 خولەک پێش ئێستا

ئیسرائیل ناو و وێنەی 30 سەركردەی كوژراوی حەماس و جیهادی بڵاوكردەوە

هەواڵی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست 1 کاتژمێر پێش ئێستا

شەش منداڵ لە كاتی یاریكردنیان بە بۆمبێك بوونە قوربانی

هەواڵی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست 3 کاتژمێر پێش ئێستا

ئەنجومەنی ئاسایش بۆ تاووتوێكردنی ڕەوشی فەڵەستین كۆدەبێتەوە