X

شەهید نەسرین، ئەو مامۆستایەی دەربەندیخان کە عەلی کیمیاوی سەری بڕی

سۆشیال میدیا

13/12/2021     2097 ژمارەی خوێندراو
Alternate Text

٣٤ ساڵ بەرلەئەمڕۆ و لە رۆژێکی وەکو ئەمڕۆدا، شاری دەربەندیخان شەهیدێکی گەورەی بەخشی بە خاکی کوردستان.

لە بەرواری ١٢-١٢-١٩٨٧ مامۆستا و رابەر و هاوڕێ و خوشکی گەورەی نەوەی ئاڵتونی شاری دەربەندیخان شەهیدی دەستی غەدر، شەهید نەسرین مامۆستای کیمیا لە ناوەندی دەربەندیخانی کچان، لە مەنزومەی شیمالی کەرکوک بەبڕیاری تایبەتی عەلی کیمیاویی ئامۆزای سەدام لە گەل دایک و باوکی و پەروین و شلێری خوشکی و عەتای برای و دوو خێزانی دیکەدا سەربڕان و ملییان لەلاشەیان کرایەوە، تەنیا تاوانیشیان ئەوەبوو کە کورد بوون و بۆ سەربەخۆیی گەلی کورد خەباتییان دەکرد. 

لە یادمە کاتێک لە خوێندنی سالی١٩٨٤- ١٩٨٥ لە کۆتایی مانگی دەی ١٩٨٤ بوو  یەکەم تاقیکردنەوەی یەکەم خولی پۆلی یەکەمی ناوەندیم دا لە وانەی بیرکارییدا بوو، ئەو ساڵە مامۆستای بیرکارییمان شەهید نەسرین بوو ، هەرچەند نەسرین خۆی لە ئەساسەوە وانەی کیمیای دەوتەوە، بەلام وانەی بیرکاری بە پۆلی یەکەم دەوتەوە لەبەرنەبوونی مامۆستای بیرکاری ئەو ساڵە، وانەی یەکەمی ئەو رۆژە بوو، دەوامی خویندنگامان هەموو رۆژێک لە کاتژمێر دەی بەیانی دەستی پێدەکرد، شەهید نەسرین هاتە ژوورەوە و وەرەقەکانی تاقیکردنەوەی بە دەستەوە کە هێنابووەیەوە بۆمان، تا ئەوکاتە منی بەباشی نەدەناسی چونکە پۆلەکەمان زۆربووین و سەرەتای دەستپیکردنی خوێندنیش بوو، هێشتا مامۆستاکان ناوی خوێندکارەکانیان بەباشی نەدەزانی، شەهید نەسرین بە روویەکی خۆش و پێکەنەوە رووی کردە هەموو پۆلەکە و وتی وەرەقەی تاقیکردنەوەکانم هێناوەتەوە ، کەژال نوری یەکەم دەرەجەیە و ٩٤ ی لە ١٠٠ هێناوە، کێتان کەژال نورین؟ 

هەستام و وتم منم مامۆستا. وتی ئافەرین هیوادارم هەرئاوا لەوانەکانی دیکەشدا تا سەری ساڵ بەردەوام بیت بۆ ئەوەی کۆتایی ساڵ مەعفووعام بیت.  من هەتا ئەوکاتەش نەمدەزانی مەعفوو عام چیە؟ بۆیە وتم مامۆستا یانی چی؟ وتی کاتێک خوێندنی سەرەتایی تەواو دەکەیت و دێنە ناوەندی بە سیستمی تازە ئاشنا دەبن ئەویش سیستمی مەعفووعامە ، مەعفووعامەکان لە کۆتایی ساڵ دا تاقیکردنەوەی سەری ساڵ نادەن و لە تاقیکردنەوە ئەبەخشرێن، قوتابی چۆن مەعفووعام دەبێت ؟ 

تۆ ساڵانە دوو تاقیکردنەوە دەکەیت، نیوەی ساڵ و سەری ساڵ، بەلام پێش  نیوەی سال خولی یەکەمت هەیە و پیش سەری سالیش خولی دووەم، خولی یەکەم دوو مانگ تاقی کردنەوە دەدەیت و دوایی دەرەجەکانی دابەشی سەر دوو ئەکریت و معدلی کۆتایی دەردەکریت خولی دووەمیش دوو مانگ تاقی کردنەوە دەکەیت و معدلی کۆتایی دەردەکریت و لە گەل نیوەی سالدا کۆدەکرینەوە و دوایی دابەشی سێ دەکریت و معدلی کۆتایی دەردەکریت و ئەو معدلە پیی ئەوترێ سەعی سەنەوی سال. ئەگەرکەسێک لە سەعی سەنەویدا معدلی گشتی ٩٠ بێت و کەمترین وانەشی لە ٨٥ دانەبەزێ ئەوە مەعفوو عام دەبێ.

قسەکانی مامۆستا وەکو نەقش لەمێشکم چەسپی، هەر بەراستی ئەو ساڵە من بە معدلی نەوەدو دوو مەعفوی عام بووم لە پۆلی دووی ناوەندی کە سالی ١٩٨٦ بوو شەهید نەسرین ئیدی وانەی کیمیای پی وتم و ئەو ساڵەش بە مەعەدەلی نەوەد و چوار مەعفوو عام بوومەوە ، بۆ سالی سێەم کە سالی ١٩٨٧ بوو لە سێی ناوەندی بووم و بە معدلی ٩٨ ی سەعی سەنەوەیەوە داخلی بەکارلۆری ئەو ساڵە بووم و لە تاقیکردنەوەی سەری سالی بەکارلۆریا لە سەرئاستی دەربەندیخان بووم بەیەکەم و لە سەر ئاستی سلێمانیش بووم بە دەیەکەمەکان..

بەدلێکی  گەرمەوە خۆمم ئامادەکردبوو بۆ پۆلی چوارەمی گشتی و دەچوومە خویندنگای دواناوەندی دەربەندیخانی تیكەل، بە تەمابووم لەوێش دیسانەوە هەر مەعفووعام ببمەوە، و شەهید نەسرین لەو خویندنگایەش هەر وانەی کیمیای دەوتەوە.
ئەوەندەی نەبرد دڕدۆنگی باڵی کێشا بەسەر شاردا، هەواڵ بڵاوکرایەوە کە حاجی جەلالی برای ست نەسرین لە دووڕیانی سەرچنار لە گەل چوارهاوڕیی دیکەیدا گوللەباران کراون و  شەهید نەسرین لە گەل هەموو خانەوادەکەی  دەستگیرکراوەو کەس نایزانێ لەکوێن.. 

ئیدی نەسرین رۆشت و نەگەڕایەوە، شوێنێکی بەجێهێشت و پڕنەبۆوە. کەسمان نەماندەزانی ماوە یاخود مردووە، هەتا ئەوکاتەی راپەرین کرا و کەرکوک کەوتە دەستی پیشمەرگە و هەموو دۆکیومەنتەکانی مەنزومەی شیمالی کەرکوک کەوتە دەست شۆرش و دۆکیومەنتەکانی هەواڵی شەهیدبونی شەهید نەسرین هاتە مەلبەندی رێکخستنی کەرکوکی یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە ئەوکاتە لە بارەگاکەیان لەدەربەندیخان بوو ، من لەوێ کادری بەشی هۆشیاری و رووناکبیری بووم. لە سالی ١٩٩٣ بریارم دا کە وەک بەشەکەی خۆم لە مەلبەند یەکەم کۆڕی مەلبەند بگرم و  کۆڕەکەش یادی شەهید نەسرین بیت 

 داوایەکم بەرزکردەوە بۆ مەلبەند و یەکێتی مامۆستایان و وەزارەتی پەروەردە و داوامکرد ناوی ناوەندی دەربەندیخانی کچان بکرێت بەناوەندی شەهید نەسرینی کچان،  بەرپرسی مەلبەند ئەوکاتە بەریز کاک عیماد ئەحمەد بوو پێنج سەد دیناری بۆ سەرفکردم، لە پاریزگای کەرکوکیش پینج سەد دینارم وەرگرت و داوای پینج سەد دیناری دیکەم لە مەکتەبی ریکخستن کرد و ئەوانیش بۆیان سەرف کردم ، هەزار و پینج سەد دیناری سویسری ئەو سالەم برد بۆ یەکێتی مامۆستایانی کوردستان و دام بەدەستی مامۆستا واحیدی حەمە خانەوە و وتم ئەوە تەواوی پارەکەیە و دەبێ کۆرەکە لەژێر سەرپەرشتی ئێوەدا بکریت وەکو یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بە هەماهەنگی لە گەل مەلبەند و وەزارەتی پەروەردەدا، ئەوەبوو هەر خۆم چوومە وەزارەت و فەرمانی گۆڕینی ناوی خویندنگاکەشم بە وەزیری پەروەردەی ئەودەم ئیمزا کرد و هێنامەوە بۆ مامۆستا واحید، مەلبەندی ریکخستنیش هەموو دۆکیومەنتەکانی مەنزومەی شیمالی کەرکوکی داپیم و بردم بۆ سلێمانی و چووم گەرام بۆ ماڵی باوکی شەهید نەسرین و لە سلێمانی لە ریگەی مەلبەندی یەکی ریکخستنی سلێمانیەوە مالی باوکی شەهید نەسرینیان لە گەڕەکی خەبات پیشان دام، ئەوکاتەی کەچووم بۆماڵیان و خانووە رووخاوەکەیانم بینی ،  گریانێک گریام  دەمویست گەردوون لەناخمدا رووتکەمەوە لە چل وچێو ، رەنگینی خوشکی مناڵێکی  دوو سێ سالان بووە کاتێک مالی باوکی شەهید نەسرین و خانەوادەکەی هەمویان دەستگیرکرابوون و بەسەردان رۆشتبوو بۆ پێنجوێن بۆ ماڵی مامی، بۆیە نەگیرابوو، عومەری براشیان مێردمناڵێک بووە و لەکاتێکدا کە ئەمن و مەفرەزە داوییانە بەسەرماڵیاندا بۆ دەستگیرکردنیان، ئەو لەسەربانەوە هەلاتووە و دەستگیرنەکراوە.

کە من رۆشتم بۆ ماڵیان ساڵی ١٩٩٣ بوو رەنگین لە سەرەتای خوێندنی قۆناغی سەرەتایی بوو لایەک لە حەوشەی ماڵەکەیان و حەمام و توالێت و مەتبەخیان کە کاتی خۆی بەشۆفل رووخاندبوویان هێشتا هەر رووخابوو بەتەواوی چاک نەکرابۆوە، ماڵێکی سارد و سڕ بە  خوشک و برایەکی بێناز و بێکەسەوە کە لەژێر سەرپەرشتی ئامۆزاکانیاندا دەژیان. داوەتم کردن بۆ دەربەندیخان و پێم وتن کە بێن بۆکۆڕەکە.  

گەرامەوە بۆ دەربەندیخان و چووم بۆ یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بۆ  لای مامۆستا واحیدی حەمەخان و وێنەیەکی شەهید نەسرین کە لەسلێمانیەوە هێنابووم دام بە مامۆستا و وتم بچن لەسەر ئەو هەزار و پینج سەد دینارەی کە داومە پێتان یەک تابلۆی گەورە لەلای هونەرمەندێک دروست بکەن بۆ ئەوەی بەپێشی خوێندنگاکەدا هەڵیواسین، تابلۆیەکی دیکەش دروستبکەن و لەسەری بنوسن (ناوەندی شەهید نەسرینی کچان ) ، ئەوەبوو هەر خۆشم پێشنیاری هونەرمەند ( بەیان مانی ) م کرد و وتم بابچینە لای ئەو تابلۆکەی شەهید نەسرینمان بۆ دروستبکات.

دواتر چووینە لای هونەرمەند دڵشادی حسینی قادر و هۆڵی رۆشنبیری دەربەندیخانمان بەکرێ گرت، چووینە لای تیپێکی مۆسیقی و داوامان کرد کە تایبەت بە شەهید نەسرین، سرودێکمان پێشکەش بکەن کە  بۆ شەهید نەسرین وترابێ، ئەوە بوو وتیان  دەی هەر خۆشت شعرێکمان بۆ پەیاکە، لە کۆتاییدا  شعرێکم دا بە تیپەکە و ئەوانیش ئاوازێکی خۆشیان بۆ دانا و کۆرسێکی کچان لە گەل گەلاوێژ حەمە قادر ( ئەگەر سەهوو نەبم ) گۆرانیەکەیان وتەوە کە پێم وابی خوشکی شەم حەمەی شاعیر و کاک ئیبراهیم حەمە قادر بوو ، شعری سرودەکەش ئەمە بوو :
ئەی ژنانی وڵاتە قژ سوتاوەکەم 
ئەی ژنانی ولاتە قژ سوتاوەکەم 
نەسرین زەنگە گوێی لێبگرن
نەسرین زەنگە گوێی لێبگرن
نەسرین فرمێسکی ئازادی 
نێو ئێوەیە کوان ؟
 راپەڕن 
نەسرین فرمێسکی ئازادی 
نێو ئێوەیە، کوان ؟
 راپەڕن.
بەداخەوە لەم سالانەی دواییەدا بۆ ماوەی چەند ساڵێک تابلۆکەی شەهید نەسرین لە سەردیواری دەرگای سەرەکی چوونە ژوورەوەی ناوەندییەکە لێکرابۆوە بەهۆی تەڵخ بوون و کۆن بوونی تابلۆکەوە، لە ئێستا ئەو خوێندنگایە بە ناوەندی شەهیدنەسرین نەماوە و کراوە بە خوێندنگای بنەڕەتی شەهید نەسرین و لە جێگەی تابلۆکەی پێشوو تابلۆیەکی دیکە بە وێنەی شەهید و ژیاننامەکەیەوە دانراوە،
لە ئێستا رەنگینی خوشکی شەهید نەسرین یەکێکە لە سیاسەتمەدارە گەورەکانی کورد و نوسەرێکی زۆر بەئەزمونە و لە مەکتەبی ناوەندی راگەیاندنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان کاردەکات، ئەندامی پەرلەمانی خولی پێشووی ئەنجومەنی نیشتمانی عیراق بوو لەسەر لیستی یەکێتی و کۆلێژی یاسای تەواوکردووە. ژنێکی سەنگین و سەلار  و پارێزەرێکی سەنگینی لێدەرچووە، هەرچەندە لە ئیستا کاری پاریزەری ناکات و کاک عومەریش هەر لە گەل خۆیدا لەسلێمانی دەژی.
ئەمڕۆ سی و چوار ساڵ بەسەر شەهیدکردنی نەسرین و خانەوادەکەی دا تێپەڕی و ئێمەی خەلکی شار هەتا ئێستا نەسرین لە ناخ و رۆحماندا ئامادەیە، نەسرین تێکەڵ بە شەپۆلەکانی سیروان و نەسیمی بەرەبەیانی بەمۆ و زمناکۆ بووە،  نەسرین یادەوەرییەکە لە شەقامی سەرەکی گەرەکی شارەوانی، و نەسرین باڵایەکی وەستاوە بەسەر باڵەخانەی خویندنگاکەیەوە کە لە ١٢- ١٢ - ١٩٨٧ وە هەتا ئێستا وەستاوە بەپێوەو رووی کردۆتە کەرکوک و   حەمرین ، نەسرین لە دوو توێی دەفتەری تاقیکردنەوەکانماندا بەجێما و لە دوو توێی دەفتەری یادەوەرەیەکانماندا لە گەلماندا گەورە بوو . هەر یەکە لە ئێمەی دەربەندیخانی خوێندکاری ناوەندی و ئامادەیی سالی هەشتاکانی سەدەی رابوردوو ، بەژێر تۆزی تەباشیرەکەی نەسریندا روومان سپی و قژمان سپی سپی بوو، بۆیە ئێمەی خوێندکار و هاوڕێکانی نەسرین بۆ هەرکوێ چووین، بە سەربەرزییەوە ئەو زانستەمان لە گەل خۆماندا برد کە لە دەستی نەسرینمان وەرگرت، لە ئێستادا هەموو دەربەندیخانیەک خاوەنداری لە نەسرین دەکات و نەسرین بەهی خۆی دەزانێت.  نەسرینەکەی ئێمە هەتا ئێستاش کەس کەس کەسمان نازانین روفاتەکەی لە کوێیە ، بەلام  هەموومان دەزانین کە نەسرینەکەمان ناوێک و ئازارێک و دوو دڵٶپ فرمێسکی خستە سەر روومەتی هەمومان و ئیتر خۆی رۆشت. 

ئەی ژنانی ولاتە قژ سوتاوەکەم 
ئەی ژنانی ولاتە قژ سوتاوەکەم 
نەسرین زەنگە گوێی لێبگرن 
نەسرین فرمێسکی ئازادی 
نێو ئێوەیە کوان ؟
.......
.....
.....
... 
کوان ؟
.....
 راپەڕن 
...........................
تێبنی ، لە وینەی یەکەمدا ، لە پشتی  سێ مامۆستاکەوە من و هاوریکانم  نادیە و ئامینە و حەمیدە و نەسرین و لەمیعە و دلخواز و سەعیدە و خەدیجە  وەستاوین، بەلام تەنیا نادیە و ئامینە و حەمیدە و نەسرین دەرکەوتوون . من کەوتوومەتە دوای شەهید نەسرینەوە و تەنیا بەشێک لە سەدرییەکەم دەرچووە و سەرم دەرنەچووە.

وێنەی دووەم وێنەی خوێندکارانی پۆلی سەروو ئێمەن لە گەل شەهید نەسرین و ست ئاشتی، مامۆستای فیزیا  و ست ئاواز دان .  وێنەکانیش سالی ١٩٨٦ و سالی ١٩٨٧ ن لە ناوەندی دەربەندیخانی کچان گیراون ... 

شەهید نەسرینی مەلا عەبدولا خوشکی شەهید حاجی جەلالە، حاجی جەلال  لە ٢٠-١٠- ١٩٨٧ لە گەل چوار لە هاوڕێکانیدا لە دووریانی سەرچنار لەبەردەم خەلکدا گوللەباران کران.

مامۆستاکانی ناو وێنەی یەکەم

مامۆستا هەیفا 

شەهید نەسرین تەنورە رەشەکەی کە چەپکێ نێرگزی بە دەستەوەیە.

ست ئامینەی خوشکی سالە خەیات کە بەریوەبەری ناوەندیەکەش بوو

لە فەیسبووکی کەژاڵ نوری وەرگیراوە.